Kacper Frelek

Inżynier lotnictwa i kosmonautyki (mgr inż.) · Aerodynamika i CFD

Jestem inżynierem lotnictwa i kosmonautyki z Warszawy i zajmuję się aerodynamiką oraz obliczeniową mechaniką płynów (CFD). Od grudnia 2025 roku pracuję jako inżynier CFD w Centrum Technologii Kosmicznych Instytutu Lotnictwa, gdzie symuluję silniki rakietowe. Wcześniej odbyłem praktyki z aerodynamiki w Rocket Factory Augsburg, a przez dwa lata zajmowałem się aeromechaniką silników lotniczych w EDC. W pracy magisterskiej na Politechnice Warszawskiej walidowałem laminarne modele nagrzewania aerodynamicznego przedniej osłony sondy Mars Science Laboratory na danych z tunelu uderzeniowego T5 w Caltech.

Portret Kacpra Frelka
Strumień ciepła wzdłuż modelu osłony MSL z obliczeń dwutemperaturowych drugiego rzędu we Fluencie dla trzech modeli katalityczności ścianki
Rys. 1. Strumień ciepła wzdłuż przedniej osłony stożka kulistego 70°, strzał T5 nr 2254, z moich obliczeń we Fluencie (model dwutemperaturowy, schemat drugiego rzędu). Wartości w punkcie spiętrzenia: 1122 W/cm² dla ścianki superkatalitycznej, 721 dla Mitcheltree, 652 dla niekatalitycznej, wobec ok. 1100, 700 i 650 w laminarnym rozwiązaniu DPLR NASA (Wright i in., 2006). O pracy magisterskiej

Doświadczenie

  1. 12/2025 – obecnie

    Inżynier CFD

    Instytut Lotnictwa, Centrum Technologii Kosmicznych · Warszawa

    Symulacje CFD silników rakietowych: przygotowanie geometrii, generowanie siatki, obliczenia i opracowanie wyników. Optymalizuję też wewnętrzne powierzchnie kierujące przepływem w układach napędowych rakiet.

  2. 08/2025 – 11/2025

    Praktykant, aerodynamika

    Rocket Factory Augsburg (RFA) · Augsburg, Niemcy

    Symulacje aerodynamiczne CFD na wszystkich etapach: przygotowanie, siatka, obliczenia i opracowanie wyników. Automatyzacja generowania siatek, przygotowania przypadków i postprocessingu w Pythonie oraz weryfikacja wyników badaniami niezależności od siatki i kryteriami zbieżności opartymi na monitorach.

  3. 06/2023 – 07/2025

    Młodszy inżynier ds. aeromechaniki

    Engineering Design Center (EDC), Instytut Lotnictwa · Warszawa

    Analizy aeromechaniczne w GageMap i Ansys oraz interpretacja wyników. Udział w kampaniach testów na stanowisku oraz opracowanie danych pomiarowych i telemetrycznych. Przygotowanie dokumentacji technicznej do raportów certyfikacyjnych w międzynarodowych zespołach inżynierskich. Więcej o tej pracy

  4. 02/2022 – 05/2024

    Członek zespołu analiz

    Studenckie Koło Astronautyczne (SKA PW), sekcja rakietowa · Warszawa

    Aerodynamiczne analizy CFD dzielonych kaczek rakiety FOK oraz stożka nosowego i stateczników rakiety sondażowej GROT.

  5. 07/2022 – 08/2022

    Praktykant inżynierski

    Centrum Badań Kosmicznych PAN (CBK PAN) · Warszawa

    Przegląd literatury i analizy potrzebne do przygotowania stanowisk testowych. Modelowanie elementów konstrukcyjnych do testów w Siemens NX i rysunki wykonawcze.

Wykształcenie

  1. 01/2024 – 10/2026

    Magister inżynier, lotnictwo i kosmonautyka

    Politechnika Warszawska, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa (MEiL)

    Praca: Walidacja laminarnych modeli nagrzewania aerodynamicznego dla przedniej części kadłuba sondy Mars Science Laboratory w oparciu o dane z tunelu uderzeniowego T5. Promotor: dr Michał Remer.
    Projekt przejściowy: Simulation of Reentry Conditions for Starship: A CFD Approach to Aerodynamic Coefficients.

  2. 10/2020 – 02/2024

    Inżynier, lotnictwo i kosmonautyka

    Politechnika Warszawska, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa (MEiL)

    Praca: Aerodynamic Performance Analysis of Falcon 9 Grid Fins: A Computational Investigation (CFD).
    Projekt przejściowy: Numerical Investigation of Wind Flow Patterns Around Urban Structures.

  3. 10/2023 – 03/2024

    Projekt CFD: analiza strugi uderzającej w Ansys CFX

    Framatome · Warszawa

    O projekcie

  4. Kursy

    Certyfikaty

    Siemens Industry Software: podstawy modelowania brył 3D i złożeń oraz rysunku w NX.
    Politechnika Warszawska (09/2022): geometria, siatka i wprowadzenie do analiz przepływowych w programach Ansys.

Wybrane prace

Umiejętności

CFD
Ansys Fluent, Ansys CFX, OpenFOAM; generowanie siatek i badania niezależności od siatki, RANS / DES / LES, przepływy ściśliwe i reagujące
CAD
Siemens NX, Ansys SpaceClaim, Ansys DesignModeler
Programowanie i narzędzia
Python (automatyzacja), MATLAB, LaTeX
Języki
angielski C1, polski ojczysty
Zainteresowania
Technologie kosmiczne, aerotermodynamika, rozwój osobisty, podróże

Kontakt

Najszybciej złapiesz mnie mailowo: [email protected].

Przegląd

Aeromechanika silników lotniczych w EDC

Od czerwca 2023 do lipca 2025 roku pracowałem jako młodszy inżynier ds. aeromechaniki w Engineering Design Center w Warszawie, przy aeromechanice silników lotniczych.

Organizacja
Engineering Design Center (EDC), Instytut Lotnictwa
Okres
06/2023 – 07/2025
Narzędzia
GageMap, ANSYS

Czym się zajmowałem

  • Wykonywałem analizy aeromechaniczne w GageMap i Ansys oraz interpretowałem ich wyniki.
  • Uczestniczyłem w kampaniach testów na stanowisku, a potem analizowałem i opracowywałem dane pomiarowe i telemetryczne.
  • Przygotowywałem dokumentację techniczną do raportów certyfikacyjnych.
  • Pracowałem w międzynarodowych zespołach inżynierskich.

Same projekty są poufne, więc ta strona opisuje tylko zakres pracy. Poniższe diagramy to ogólne, podręcznikowe ilustracje pojęć, a nie dane z projektów.

Tło

Łopatki wirnika drgają ze swoimi częstościami własnymi, gdy wymuszenie, np. ślady aerodynamiczne łopatek kierownicy, powtarza się z pasującą częstotliwością. Wykres Campbella pokazuje częstości własne łopatek w funkcji prędkości obrotowej razem z liniami rzędów wymuszenia silnika, co pozwala znaleźć i sprawdzić przecięcia w zakresie roboczym. Naprężenia drganiowe zmierzone lub obliczone w tych punktach porównuje się następnie z granicami zmęczeniowymi, np. na wykresie Goodmana, który łączy amplitudę naprężeń z naprężeniem średnim (głównie od sił odśrodkowych).

Ogólny wykres Campbella: częstości postaci drgań łopatki w funkcji prędkości obrotowej z liniami rzędów wymuszenia
Rys. 1. Wykres Campbella z częstościami postaci drgań, liniami rzędów wymuszenia i typowymi zjawiskami (drgania wymuszone, flatter, drgania niesynchroniczne). Ilustracja ogólna.
Ogólne postacie drgań profilu i płyty, postacie 1–5
Rys. 2. Pierwsze pięć postaci drgań profilu i płaskiej płyty. Ilustracja ogólna.
Ogólny zmodyfikowany wykres Goodmana
Rys. 3. Zmodyfikowany wykres Goodmana: amplituda naprężeń w funkcji naprężenia średniego, obszar nieograniczonej trwałości pod linią. Ilustracja ogólna.
Ogólna krzywa S–N z obszarami zmęczenia nisko- i wysokocyklowego
Rys. 4. Krzywa S–N z obszarami zmęczenia niskocyklowego i wysokocyklowego. Ilustracja ogólna.
Przegląd

Walidacja laminarnych modeli nagrzewania aerodynamicznego dla przedniej części kadłuba sondy Mars Science Laboratory w oparciu o dane z tunelu uderzeniowego T5

Moja praca magisterska: na ile obliczeniowa prognoza strumienia ciepła dla kapsuły wchodzącej w atmosferę Marsa zależy od modelu termicznego, schematu numerycznego i chemii przyściennej?

Rodzaj
Praca magisterska, Politechnika Warszawska, Wydział Mechaniczny Energetyki i Lotnictwa
Rok
2026
Promotor
dr Michał Remer
Oprogramowanie
ANSYS Fluent 2022 R1

Pytanie

Osłonę termiczną pojazdu wchodzącego w atmosferę Marsa wymiarowuje się na podstawie prognozowanego nagrzewania konwekcyjnego w gorącej, reagującej chemicznie warstwie CO₂ za falą uderzeniową, dlatego ważne jest, jak bardzo ta prognoza zależy od założeń modelu. Wright i in. (2006) zmierzyli strumień ciepła na modelu osłony MSL w skali 5 %, czyli stożku kulistym 70°, w tunelu uderzeniowym T5 w Caltech i porównali go z obliczeniami w kodach NASA DPLR i LAURA. Jako przypadek odniesienia wybrałem ich laminarny strzał nr 2254 przy zerowym kącie natarcia i odtworzyłem go w ANSYS Fluent.

Zmieniałem trzy ustawienia, co dało macierz 16 przypadków:

  • Dyskretyzacja przestrzenna: schemat upwind pierwszego lub drugiego rzędu.
  • Model termiczny: jednotemperaturowy (1T) albo dwutemperaturowy model Parka (2T), w którym energia oscylacyjna liczona jest osobno.
  • Ścianka: niekatalityczna, superkatalityczna (gaz przy ściance wymuszony jako czysty CO₂), skończenie szybki model Mitcheltree oraz ścianka adiabatyczna dla pola temperatury.

Wszystkie obliczenia są ustalone, laminarne i osiowosymetryczne 2D, z solverem density-based we Fluencie i pięcioskładnikową mieszaniną marsjańską (CO₂, CO, O₂, O, C; bez jonizacji). Ciepła właściwe pochodzą z dziewięciowspółczynnikowych wielomianów NASA, a własności transportowe z teorii kinetycznej. Siatkę zagęszczono przy fali uderzeniowej adaptacją według gradientu gęstości.

Tabela 1. Warunki testu i model

Prędkość strumienia \(V_\infty\)3367 m/s
Gęstość strumienia \(\rho_\infty\)0,03116 kg/m³
Temperatura strumienia \(T_\infty\)1828 K
Ciśnienie strumienia \(p_\infty\) (gaz doskonały)≈ 10,8 kPa
Liczba Macha \(M_\infty\) (\(\gamma \approx 1{,}3\))≈ 5,0
Entalpia całkowita \(h_0\)10,6 MJ/kg
Ciśnienie w zbiorniku dyszy \(p_0\)19,45 MPa
Udziały masowe w strumieniuCO₂ 0,550, CO 0,287, O₂ 0,151, O 0,012
Temperatura ścianki \(T_w\)300 K
Promień noska \(R_n\) / promień podstawy \(R_b\)44,45 mm / 88,9 mm
Promień zaokrąglenia krawędzi8,89 mm (≈ 0,1 \(R_b\))

Parametry strumienia według Wrighta i in. (2006), tabela 2.

Tabela 2. Strumień ciepła w punkcie spiętrzenia, W/cm²

Ścianka1T, 1.1T, 2.2T, 1.2T, 2.DPLR*
Niekatalityczna639617662652≈ 650
Mitcheltree520739710721≈ 700
Superkatalityczna71885611401122≈ 1100

*Laminarne rozwiązanie DPLR z pracy Wrighta i in. (2006). Cztery przypadki adiabatyczne z definicji nie mają strumienia ciepła. „1.” i „2.” oznaczają rząd schematu.

Wnioski

  • Model termiczny miał większe znaczenie niż rząd schematu. W modelu jednotemperaturowym strumień ciepła w punkcie spiętrzenia na ściankach katalitycznych był wyraźnie za niski (718–856 wobec ok. 1100 W/cm² dla ścianki superkatalitycznej). Z dwutemperaturowym modelem Parka wszystkie trzy modele ścianki dały wartości bliskie wynikom Wrighta w punkcie spiętrzenia i w maksimach przy krawędzi.
  • Model 2T ze schematem drugiego rzędu najlepiej zgadzał się z danymi odniesienia, łącznie ze wzrostem nagrzewania w stronę krawędzi osłony. Jego jedyną wadą były oscylacje w rozwiązaniach drugiego rzędu dla ścianki Mitcheltree i niekatalitycznej.
  • Chemia przyścienna wyznacza poziom. Ścianka niekatalityczna daje dolne ograniczenie, a superkatalityczna górne. W tym strzale model Mitcheltree jest znacznie bliżej dolnej granicy, bo do ścianki dociera niewiele atomowego tlenu.
  • Rozwiązania pierwszego rzędu odsuwają falę uderzeniową od ciała, co widać po położeniu pasa zagęszczonej siatki.

Dla kontroli policzyłem ten przypadek także ręcznie. Uproszczone oszacowanie Faya–Riddella (prostopadła fala uderzeniowa w gazie doskonałym, lepkość z prawa Sutherlanda, liczba Lewisa równa jeden) daje ok. 1,1 × 10³ W/cm², blisko wyniku CFD dla ścianki superkatalitycznej. Korelacje Suttona–Gravesa (5,6–6,1 × 10² W/cm²) i Detry–Hidalgo (5,6 × 10² W/cm²) wypadają w okolicy poziomu niekatalitycznego. Oszacowanie Faya–Riddella możesz powtórzyć w Aero Labie.

Rozkład strumienia ciepła, model 2T, schemat drugiego rzędu
Rys. 1. Strumień ciepła wzdłuż osłony, 2T, drugi rząd, dla trzech modeli katalityczności.
Rozkład strumienia ciepła, model 2T, schemat pierwszego rzędu
Rys. 2. To samo dla schematu pierwszego rzędu.
Rozkład strumienia ciepła, model 1T, schemat drugiego rzędu
Rys. 3. Model jednotemperaturowy, drugi rząd.
Rozkład strumienia ciepła, model 1T, schemat pierwszego rzędu
Rys. 4. Model jednotemperaturowy, pierwszy rząd. Nagrzewanie w punkcie spiętrzenia na ściankach katalitycznych jest wyraźnie za niskie.
Pole temperatury statycznej, ścianka superkatalityczna, 2T, drugi rząd
Rys. 5. Temperatura statyczna w warstwie za falą, ścianka superkatalityczna, 2T, drugi rząd.
Pole temperatury statycznej, ścianka Mitcheltree, 2T, drugi rząd
Rys. 6. Temperatura statyczna, ścianka Mitcheltree, 2T, drugi rząd.
Pole temperatury statycznej, ścianka niekatalityczna, 2T, drugi rząd
Rys. 7. Temperatura statyczna, ścianka niekatalityczna, 2T, drugi rząd.
Pole temperatury statycznej, ścianka adiabatyczna, 2T, drugi rząd
Rys. 8. Temperatura statyczna, ścianka adiabatyczna: ciepło nie uchodzi przez ściankę, więc gaz przy niej pozostaje gorący.
Stalowy model stożka kulistego 70° z otworami na termopary
Rys. 9. Stalowy model testowy z tunelu T5 z otworami na termopary (zdjęcie: Wright i in., 2006).
Profil modelu stożka kulistego z wymiarami
Rys. 10. Profil modelu użyty w obliczeniach: średnica podstawy 177,8 mm, promień noska 44,45 mm, promień krawędzi 8,89 mm (na podstawie Wrighta i in.).
Osiowosymetryczna domena obliczeniowa wokół osłony
Rys. 11. Osiowosymetryczna domena obliczeniowa.
Strukturalna siatka przy nosku modelu
Rys. 12. Siatka przy nosku, z badania zbieżności siatki.
Równania modelu

Model dwutemperaturowy rozwiązuje dodatkowe równanie zachowania energii oscylacyjnej \(e_v\):

$$\frac{\partial (\rho e_v)}{\partial t} + \nabla\cdot(\rho e_v \mathbf{u}) = -\nabla\cdot\mathbf{q}_v + Q_{T\text{-}V} + \sum_s \dot{\omega}_s\, e_{v,s}$$

Wymiana energii między stopniami translacyjnymi i oscylacyjnymi opisana jest modelem Landaua–Tellera, z czasem relaksacji Millikana–White'a i wysokotemperaturową poprawką Parka:

$$Q_{T\text{-}V} = \sum_s \rho_s \frac{e_{v,s}^{*}(T) - e_{v,s}}{\tau_s}, \qquad \tau_s = \tau_s^{MW} + \tau_s^{P}$$

Szybkości dysocjacji liczone są w temperaturze sterującej Parka, co opóźnia dysocjację do chwili wzbudzenia stopni oscylacyjnych:

$$T_a = \sqrt{T\,T_v}$$

Strumień ciepła do ścianki, przy współrzędnej \(n\) skierowanej od ścianki w głąb gazu, to suma przewodzenia w obu rodzajach energii i entalpii unoszonej przez dyfundujące składniki:

$$q_w = \kappa \left(\frac{\partial T}{\partial n}\right)_w + \kappa_v \left(\frac{\partial T_v}{\partial n}\right)_w + \sum_s \rho D_s h_s \left(\frac{\partial Y_s}{\partial n}\right)_w$$
Przegląd

Aerodynamika Starshipa przy powrocie do atmosfery

Jak klapy kadłuba i kaczki Starshipa kształtują jego aerodynamikę podczas opadania, od M 4,05 do prędkości poddźwiękowych, na siatce 15,5 mln komórek.

Rodzaj
Projekt przejściowy (studia mgr), Politechnika Warszawska
Tytuł
Simulation of Reentry Conditions for Starship: A CFD Approach to Aerodynamic Coefficients
Rok
2025
Opiekun
mgr inż. Michał Klamka
Oprogramowanie
ANSYS Fluent (density-based, k-ω SST)

Przygotowanie

Zbudowałem uproszczoną geometrię Starshipa z przednimi kaczkami i tylnymi klapami, a siatkę złożyłem z komórek strukturalnych i niestrukturalnych, z obszarami zagęszczenia wokół pojazdu i jego śladu. Badanie na trzech siatkach (7,22, 15,5 i 16,34 mln komórek) pokazało zmianę współczynnika oporu poniżej 0,5 % między dwiema najgęstszymi, dlatego do obliczeń użyłem siatki 15,5 mln komórek. Warunki przepływu odpowiadają profilowi opadania: dwanaście punktów od M 4,05 na 35 km do M 0,31 na 1 km, z gęstością, temperaturą i lepkością z atmosfery wzorcowej dla każdej wysokości.

Wyniki

  • Współczynnik siły nośnej gwałtownie rośnie w zakresie okołodźwiękowym (M ≈ 0,8–1,2), z maksimum tuż powyżej M 1, po czym ustala się na niższym, stałym poziomie.
  • Opór pokazuje typowy przyrost okołodźwiękowy z maksimum między M 0,9 a 1,1 i stopniowo maleje powyżej M 2.
  • Moment pochylający jest lekko ujemny przy małych liczbach Macha, w zakresie okołodźwiękowym silniej pochyla nos w dół, a przy prędkościach nad- i hiperdźwiękowych wraca w stronę zera.

Czy efekty powierzchni sterowych można sumować?

Żeby nie liczyć każdej kombinacji klap i kaczek, sprawdziłem, czy ich wpływ sumuje się liniowo. Przypadki z przeciwnymi wychyleniami (klapy −60° z kaczkami +60° i odwrotnie) odtworzyły oczekiwane współczynniki z dokładnością ok. 10 % dla klap i 15 % dla kaczek. To wystarcza do interpolacji między konfiguracjami na wstępnym etapie projektu. Ograniczenie: przez cały zakres liczb Macha policzyłem tylko jedną konfigurację powierzchni sterowych.

Izopowierzchnia M = 1 wokół Starshipa
Rys. 1. Izopowierzchnia dźwiękowa (M = 1) wokół pojazdu przy naddźwiękowym strumieniu.
Ciśnienie na powierzchni Starshipa
Rys. 2. Ciśnienie na powierzchni, najwyższe na nosie i nawietrznych powierzchniach klap.
Moduł prędkości w płaszczyźnie symetrii
Rys. 3. Moduł prędkości w płaszczyźnie symetrii, z obszarem małej prędkości za pojazdem.
Siatka powierzchniowa na nosie i kaczkach
Rys. 4. Siatka powierzchniowa na stożku nosowym i przednich kaczkach.
Siatka objętościowa z obszarem zagęszczenia
Rys. 5. Siatka objętościowa z obszarami zagęszczenia wokół pojazdu i śladu.
Cała domena obliczeniowa
Rys. 6. Cała domena obliczeniowa.
Współczynnik oporu w funkcji iteracji
Rys. 7. Współczynnik oporu w funkcji iteracji, ustalony po ok. 250 iteracjach.
Residua solvera
Rys. 8. Historia residuów równań ciągłości, pędu, energii i turbulencji.
Przegląd

NACA 2412 przy 30°: porównanie uRANS, DES i LES

Jeden profil w stanie przeciągnięcia i trzy sposoby traktowania turbulencji: co każda metoda rozwiązuje i ile kosztuje w siatce i kroku czasowym.

Rodzaj
Projekt uczelniany, Politechnika Warszawska
Rok
2025
Opiekun
mgr inż. Michał Klamka
Oprogramowanie
ANSYS Fluent

Przypadek to profil NACA 2412 o cięciwie 1 m przy kącie natarcia 30°, daleko za przeciągnięciem, przy M 0,3 i warunkach na poziomie morza (293 K, 101 325 Pa), co daje \(Re \approx 6{,}85 \times 10^6\). Domena typu C sięga 10 cięciw przed profil i 15 za nim. Intensywność turbulencji na wlocie we wszystkich przypadkach wynosiła 10 %.

  • uRANS (k-ω SST) uśrednia wszystkie fluktuacje turbulentne i je modeluje. Tanio oddaje wielkoskalowy cykl odrywania wirów. Wymaga \(y^+ \approx 1\).
  • DES liczy RANS w przylegającej warstwie przyściennej i przełącza się na LES w obszarze oderwania, zależnie od lokalnego rozmiaru siatki. Wymaga \(y^+ < 5\) przy ściance oraz drobnych, prawie izotropowych komórek w śladzie.
  • LES (model podsiatkowy Smagorinsky'ego) rozwiązuje duże wiry w całej domenie, a modeluje tylko najmniejsze skale. Jest zdecydowanie najdroższe i wymaga najgęstszej siatki przy ściance.

Filmy pokazują, ile więcej drobnych struktur w śladzie zachowują DES i LES w porównaniu z uRANS.

Film 1. uRANS, DES i LES obok siebie.
Film 2. Wirowość: DES wobec LES.
Film 3. Prędkość i ciśnienie: DES wobec uRANS.
Domena obliczeniowa typu C: promień 10 cięciw, 15 cięciw za profilem
Rys. 1. Domena obliczeniowa: promień 10 cięciw przed profilem, 15 cięciw za nim.
Siatka uRANS wokół profilu
Rys. 2. Siatka uRANS wokół profilu.
Warstwy przyścienne siatki uRANS
Rys. 3. Warstwy przyścienne siatki uRANS dla \(y^+ \approx 1\).
Siatka DES wokół profilu
Rys. 4. Siatka DES, zagęszczona w obszarze śladu.
Warstwy przyścienne siatki DES
Rys. 5. Warstwy przyścienne siatki DES.
Siatka LES wokół profilu
Rys. 6. Siatka LES wokół profilu.
Warstwy przyścienne siatki LES
Rys. 7. Warstwy przyścienne siatki LES.
Siatka uRANS w całej domenie
Rys. 8. Siatka uRANS w całej domenie.
Przegląd

Stery kratownicowe Falcona 9

Moja praca inżynierska: charakterystyki aerodynamiczne powierzchni sterowej używanej przy powrocie do atmosfery, w całym zakresie liczb Macha.

Rodzaj
Praca inżynierska, Politechnika Warszawska
Ukończona
02/2024
Tytuł
Aerodynamic Performance Analysis of Falcon 9 Grid Fins: A Computational Investigation (CFD)
Oprogramowanie
ANSYS (siatka, solver, CFD-Post)

Ster kratownicowy to krata z cienkich, przecinających się płytek. Daje dużą siłę sterującą przy niewielkich rozmiarach i wymaga małego momentu zawiasowego, dlatego Falcon 9 używa takich sterów do naprowadzania pierwszego stopnia w atmosferze. Najtrudniejszy jest zakres okołodźwiękowy: w małych komórkach kraty może dojść do zdławienia przepływu, co zwiększa opór i obniża skuteczność steru.

Co zrobiłem

  • Przygotowałem uproszczony model CAD steru.
  • Przeprowadziłem symulacje CFD na modelach 2D i 3D i porównałem wyniki.
  • Wykonałem badania zbieżności siatki (rys. 4).
  • Opracowałem pola przepływu w ANSYS CFD-Post.
Siatka powierzchniowa modelu 3D steru kratownicowego
Rys. 1. Siatka powierzchniowa modelu 3D steru.
Obszar zagęszczenia siatki wokół steru
Rys. 2. Obszar zagęszczenia siatki (body of influence) wokół steru.
Warstwy przyścienne na powierzchni steru
Rys. 3. Warstwy przyścienne na powierzchni steru.
Współczynnik oporu w funkcji liczby elementów siatki
Rys. 4. Zbieżność siatki: współczynnik oporu w funkcji liczby elementów (mln).
Domena obliczeniowa ze sterem
Rys. 5. Domena obliczeniowa.
Przegląd

Wymiana ciepła w strudze uderzającej w ANSYS CFX

Okrągła struga uderzająca w podgrzewaną płytę, odtworzona w CFX dla Framatome i porównana z opublikowanym przypadkiem weryfikacyjnym STAR-CCM+.

Dla
Framatome
Okres
10/2023 – 03/2024
Opiekun
dr Michalina Kurkus-Gruszecka
Oprogramowanie
ANSYS CFX, DesignModeler

Strugi uderzające dają bardzo wysokie lokalne współczynniki wymiany ciepła, ale są trudnym przypadkiem dla modeli turbulencji. Parametry testu: średnica dyszy \(D = 25\) mm, odległość dyszy od płyty \(H/D = 2\), \(Re = 20\,000\), w pełni rozwinięty profil przepływu w rurze na wylocie dyszy i równomierny strumień ciepła na płycie. Szukanym wynikiem jest lokalna liczba Nusselta wzdłuż płyty, która dla \(H/D < 4\) ma dwa maksima.

Podejście

  • CFX nie ma prawdziwego trybu 2D, więc przepływ osiowosymetryczny zamodelowałem jako klin 5° o grubości jednej komórki.
  • Rozwinięty profil na wlocie zadałem wyrażeniem opartym na prawie potęgowym 1/7 i współczynniku tarcia Blasiusa.
  • Dodałem obszar zagęszczenia siatki przy wylocie dyszy i w strefie spiętrzenia.
  • Głównym modelem był k-ε; warstwę przyścienną siatki zmieniałem w pięciu wariantach (maksymalne \(y^+\) od ok. 20 do 127), żeby sprawdzić, jak zależy od niej liczba Nusselta.

Rezultat

Wyniki z CFX nie odtworzyły podwójnego maksimum liczby Nusselta tak wyraźnie jak w źródle, a wartości się różniły. Częściowo wynika to z tego, że CFX dla k-ε oferuje tylko skalowalne funkcje ściany, co ogranicza dokładność wymiany ciepła przy ściance. Mój wniosek dla Framatome był taki, że ta konfiguracja w CFX nie jest najdokładniejszą drogą dla tego przypadku.

Domena w kształcie klina o grubości jednej komórki
Rys. 1. Domena w postaci klina 5° o grubości jednej komórki.
Obszar zagęszczenia przy dyszy
Rys. 2. Obszar lokalnego zagęszczenia siatki.
Pole prędkości strugi i strumienia przyściennego
Rys. 3. Prędkość: struga zamienia się w strumień przyścienny wzdłuż płyty.
Pole ciśnienia ze spiętrzeniem na płycie
Rys. 4. Ciśnienie, najwyższe w punkcie spiętrzenia na płycie.
Lokalna liczba Nusselta w funkcji odległości promieniowej, jedno maksimum
Rys. 5. Lokalna liczba Nusselta w funkcji \(r/D\) dla jednego z wariantów warstwy przyściennej.
Lokalna liczba Nusselta w funkcji odległości promieniowej z drugim wzrostem
Rys. 6. Inny wariant, z drugim wzrostem dalej od punktu spiętrzenia.
Historia residuów RMS
Rys. 7. Historia residuów RMS.
Przegląd

Wiatr wokół nowego wieżowca

Czy nowy wysoki budynek sprawi, że w okolicznych uliczkach będzie zbyt wietrznie dla pieszych? CFD modelu kwartału w skali, porównane z badaniami w tunelu aerodynamicznym.

Rodzaj
Projekt przejściowy (studia inż.), Politechnika Warszawska
Tytuł
Numerical Investigation of Wind Flow Patterns Around Urban Structures
Rok
2023
Opiekun
dr Marta Poćwierz
Oprogramowanie
ANSYS Fluent
  • Model: kwartał w skali 1:500, takiej jak model w tunelu, żeby wyniki dało się porównać bezpośrednio.
  • Napływ: ten sam profil potęgowy co w tunelu, \(V(z) = V_m (z/10)^{\alpha}\), z \(\alpha = 0{,}19\) dla terenu kategorii III i 0,24 dla kategorii IV. Intensywność turbulencji dobierałem w zakresie 15–35 %; najlepszą zgodność dało ok. 25 %.
  • Model turbulencji: realizable k-ε, powietrze o stałej gęstości.
  • Siatka: rzadka i gęsta (ok. 12,7 mln komórek), z zagęszczeniem wokół budynków.
  • Przypadki: wiatr z kierunków 0°, 45° i 90°.

Porównanie z tunelem aerodynamicznym

Strefy silnego wiatru pokrywały się z tunelem dla wszystkich trzech kierunków; najsilniejszy wiatr występował przy najwyższym budynku. Różnice były lokalne: przy 45° przepływ w jednym przejściu był nieco szybszy niż w pomiarach, a przy 90° CFD pokazało niemal stojący obszar między dwoma budynkami, którego nie było w tunelu. Przyczyn upatruję w rozdzielczości siatki, stałych modelu k-ε, profilu na wlocie i przyjętej intensywności turbulencji.

Prędkość na wysokości pieszych dla wiatru 45°
Rys. 1. Prędkość na wysokości pieszych, wiatr z kierunku 45°.
Prędkość na wysokości pieszych dla wiatru 90°
Rys. 2. Prędkość na wysokości pieszych, wiatr z kierunku 90°.
Domena z budynkami i obszarem zagęszczenia
Rys. 3. Domena z kwartałem zabudowy i obszarem zagęszczenia.
Siatka między budynkami
Rys. 4. Siatka między budynkami.
Siatka wielościenna, widok ogólny
Rys. 5. Siatka wielościenna z blokiem zagęszczenia.
Historia residuów
Rys. 6. Historia residuów.
Przegląd

Aero Lab

Dwa małe kalkulatory do szybkich sprawdzeń: wysokość pierwszej komórki dla zadanego \(y^+\) i oszacowanie nagrzewania w punkcie spiętrzenia metodą Faya–Riddella. To podręcznikowe pierwsze przybliżenia, a nie zamiennik CFD.

Wysokość pierwszej komórki dla zadanego \(y^+\)

Oszacowanie dla płaskiej płyty: współczynnik tarcia, grubość warstwy przyściennej i wysokość pierwszej komórki przy ściance.

Gęstość 1,225 kg/m³ · lepkość kinematyczna 1,46e-5 m²/s

Wysokość pierwszej komórki \(\Delta y\)–

Liczba Reynoldsa \(Re_L\)–
Współczynnik tarcia \(c_f\) przy \(x = L\)–
Naprężenie styczne \(\tau_w\) / prędkość tarcia \(u_\tau\)–
Grubość warstwy przyściennej \(\delta_{99}\)–

Strumień ciepła w punkcie spiętrzenia według Faya–Riddella

Laminarny strumień ciepła w punkcie spiętrzenia kuli, liczony tą samą uproszczoną metodą co w rozdziale 4 mojej pracy: prostopadła fala uderzeniowa w gazie doskonałym, newtonowski gradient prędkości, lepkość z prawa Sutherlanda.

Strumień ciepła w punkcie spiętrzenia \(q_w\)–

Strumień swobodny \(p_\infty\), \(T_\infty\), \(\rho_\infty\), \(V_\infty\)–
Za falą \(p_e\), \(T_e\), \(\rho_e\)–
Gęstość przy ściance \(\rho_w\)–
Lepkość \(\mu_e\) / \(\mu_w\)–
Gradient prędkości \((du_e/dx)_s\)–
\(h_{0e}\) / \(h_w\) / \(\Delta h\)–
Współczynnik dysocjacji–
Stosunek ciśnień całkowitych \(p_{02}/p_{01}\)–

Założenia: ustalony przepływ laminarny w punkcie spiętrzenia; fala traktowana jako prostopadła w gazie doskonałym (\(\gamma = 1{,}30\) i \(Pr = 0{,}70\) dla CO₂, \(\gamma = 1{,}40\) i \(Pr = 0{,}71\) dla powietrza), a jako stan na brzegu warstwy przyściennej przyjęto stan statyczny za falą, jak w pracy. Ściśle rzecz biorąc, stan brzegowy to stan spiętrzenia za falą; dla przypadku T5 różnica wynosi kilka procent. Ciśnienie stałe w poprzek warstwy (\(p_w = p_e\)). \(h_D\) jest daną wejściową, bo wymaga obliczeń chemii równowagowej: 0,29 dla T5 to energia rekombinacji zdysocjowanego strumienia (CO, O, O₂) z powrotem do CO₂ w stosunku do \(h_0\). Dla przypadków lotu zostaw zero, chyba że gaz za falą jest zdysocjowany.

Użyte równania

Wysokość pierwszej komórki

Atmosfera i lepkość (gaz doskonały, prawo Sutherlanda):

$$\rho = \frac{p(z)}{R\,T(z)}, \qquad \mu = \mu_0\left(\frac{T}{T_0}\right)^{3/2}\frac{T_0 + S}{T + S}, \qquad \nu = \frac{\mu}{\rho}$$

Lokalny współczynnik tarcia i grubość warstwy przyściennej płaskiej płyty przy \(x = L\), z przełączeniem przy \(Re_L = 5\times10^5\) (Blasius dla przepływu laminarnego, prawo potęgowe 1/7 Prandtla dla turbulentnego):

$$Re_L = \frac{U_\infty L}{\nu}, \qquad c_f = \begin{cases} 0{,}664\,Re_L^{-1/2} \\ 0{,}0592\,Re_L^{-1/5}\end{cases}, \qquad \delta_{99} = \begin{cases} 5{,}0\,L\,Re_L^{-1/2} \\ 0{,}37\,L\,Re_L^{-1/5}\end{cases}$$ $$\tau_w = \tfrac12 \rho U_\infty^2 c_f, \qquad u_\tau = \sqrt{\tau_w/\rho}, \qquad \Delta y = \frac{y^+\,\nu}{u_\tau}$$

Fay–Riddell

Relacje dla prostopadłej fali uderzeniowej w gazie doskonałym:

$$\frac{p_e}{p_\infty} = 1 + \frac{2\gamma}{\gamma+1}\left(M_\infty^2 - 1\right), \qquad \frac{\rho_e}{\rho_\infty} = \frac{(\gamma+1)M_\infty^2}{2 + (\gamma-1)M_\infty^2}, \qquad \frac{T_e}{T_\infty} = \frac{p_e/p_\infty}{\rho_e/\rho_\infty}$$

Newtonowski gradient prędkości w punkcie spiętrzenia, stan przy ściance i entalpie:

$$\left(\frac{du_e}{dx}\right)_s = \frac{1}{R_n}\sqrt{\frac{2\,(p_e - p_\infty)}{\rho_e}}, \qquad \rho_w = \frac{p_e}{R\,T_w}, \qquad h_{0e} = c_p T_\infty + \tfrac12 V_\infty^2, \quad h_w = c_p T_w$$

Strumień ciepła (Fay i Riddell, 1958), ze współczynnikiem dysocjacji \(\Phi\) zależnym od założeń o warstwie i ściance:

$$q_w = 0{,}763\,Pr^{-0{,}6}\,(\rho_e\mu_e)^{0{,}4}\,(\rho_w\mu_w)^{0{,}1}\,\sqrt{\left(\frac{du_e}{dx}\right)_s}\;(h_{0e} - h_w)\;\Phi$$ $$\Phi_{\text{równowaga}} = 1 + \left(Le^{0{,}52} - 1\right)\frac{h_D}{h_{0e}}, \qquad \Phi_{\text{zamrożona, katalit.}} = 1 + \left(Le^{0{,}63} - 1\right)\frac{h_D}{h_{0e}}, \qquad \Phi_{\text{zamrożona, niekatalit.}} = 1 - \frac{h_D}{h_{0e}}$$

Stosunek ciśnień całkowitych za prostopadłą falą (wzór Rayleigha dla rurki Pitota):

$$\frac{p_{02}}{p_{01}} = \left[\frac{(\gamma+1)M_\infty^2}{2 + (\gamma-1)M_\infty^2}\right]^{\frac{\gamma}{\gamma-1}}\left[\frac{\gamma+1}{2\gamma M_\infty^2 - (\gamma-1)}\right]^{\frac{1}{\gamma-1}}$$

Literatura

  1. Fay, J. A., Riddell, F. R. „Theory of Stagnation Point Heat Transfer in Dissociated Air”. Journal of the Aeronautical Sciences, 25(2), 73–85, 1958. doi:10.2514/8.7517
  2. Anderson, J. D. Hypersonic and High-Temperature Gas Dynamics, wyd. 2. AIAA, 2006.
  3. Schlichting, H., Gersten, K. Boundary-Layer Theory, wyd. 9. Springer, 2017.
  4. White, F. M. Viscous Fluid Flow, wyd. 3. McGraw-Hill, 2006.
  5. Sutherland, W. „The Viscosity of Gases and Molecular Force”. Philosophical Magazine, 36(223), 507–531, 1893.
  6. U.S. Standard Atmosphere, 1976. NOAA, NASA, USAF, 1976.
  7. NASA Glenn Research Center. „Mars Atmosphere Model”.
  8. Wright, M. J., Olejniczak, J., Brown, J. L., Hornung, H. G., Edquist, K. T. „Modeling of Shock Tunnel Aeroheating Data on the Mars Science Laboratory Aeroshell”. Journal of Thermophysics and Heat Transfer, 20(4), 641–651, 2006. doi:10.2514/1.19896
  9. Frelek, K. Validation of Laminar Aeroheating Models for the Mars Science Laboratory Forebody Against T5 Shock-Tunnel Data. Praca magisterska, Politechnika Warszawska, 2026.
Przegląd

Podróże

Kilka zdjęć z wyjazdów do Japonii, Korei Południowej i Grecji.

Japonia. Tokio, Kioto, Nara i Fukuoka: Fushimi Inari, Kiyomizu-dera, jelenie w parku w Narze i ramen w ulicznych budkach yatai w Fukuoce.

Korea Południowa. Seul: Myeongdong, Dongdaemun, Gangnam i pałac Gyeongbokgung.

Grecja. Lato na Krecie, nad morzem.

Przy świątyni Kiyomizu-dera w Kioto
Kiyomizu-dera, Kioto
Uśmiechnięty przy drewnianym straganie przy świątyni
Japonia
Wąska uliczka w Japonii
Japonia
Pod kwitnącymi wiśniami
Kwitnące wiśnie
Na trawiastym brzegu rzeki
Japonia
W bambusowym lesie
Bambusowy las
Nad strumieniem w Seulu
Seul
Przed Dongdaemun Design Plaza
Dongdaemun, Seul
Pod rzędami kolorowych lampionów
Lampiony
Pod bramą świątyni
Brama świątyni
Wśród jeleni pod dużym drzewem
Z jeleniami
Przed posągiem leżącego Buddy
Leżący Budda
Nad morzem w Grecji
Kreta
Na nadmorskiej promenadzie
Kreta
Na łodzi na morzu
Na morzu

Więcej zdjęć na Instagramie.